Podróże w najdalsze zakątki świata

Strefy czasowe na świecie ()

Strefa czasowa – wytyczony obszar powierzchni Ziemi o szerokości 15° długości geograficznej, rozciągający się południkowo między biegunami, w którym urzędowo obowiązuje jednakowy czas (czas strefowy). Jest on czasem słonecznym średnim środkowego południka tej strefy, który różni się o całkowitą liczbę godzin od czasu uniwersalnego.

Geneza i zasady podziału

Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana długości geograficznej powoduje zmianę lokalnego czasu – gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe.

Czas uniwersalny i strefy czasowe zostały zaproponowane w 1878 roku przez kanadyjskiego wynalazcę Sandforda Fleminga, zaś wprowadzono je w 1884 roku.

Strefy czasowe w niezmienionym kształcie obowiązują na morzach i oceanach. Na lądach ich kształt został zmodyfikowany tak, by małe i średnie państwa znalazły się w obrębie jednej strefy czasowej, czyli obowiązywał w nich jeden czas. Większe państwa, takie jak Stany Zjednoczone, Kanada, Brazylia, Rosja czy Australia, znajdują się w kilku strefach czasowych. Największym krajem na świecie, w którym na całym terytorium obowiązuje ta sama strefa czasowa są Chiny pomimo, iż różnice w czasie słonecznym między wschodnimi i zachodnimi prowincjami wynoszą ponad 3 godziny.

Lista stref czasowych i terytoriów w nich leżących

UTC-12:00

Strefa całoroczna

•  Baker
•  Howland

UTC-11:00

Strefa całoroczna

•  Jarvis
•  Kingman
•  Midway
•  Niue
•  Palmyra
•  Samoa
•  Samoa Amerykańskie

UTC-10:00

Strefa całoroczna

•  Johnston
•  Polinezja Francuska (Wyspy Tubuai, Wyspy Tuamotu, Wyspy Towarzystwa)
•  Stany Zjednoczone (Hawaje)
•  Tokelau
•  Wyspy Cooka

Półkula północna. Czas letni UTC-9:00

•  Stany Zjednoczone (Aleuty)

UTC-9:30

Strefa całoroczna

•  Polinezja Francuska (Markizy)

UTC-9:00

Strefa całoroczna

•  Polinezja Francuska (Wyspy Gambiera)

Półkula północna. Czas letni UTC-8:00

•  Stany Zjednoczone (Alaska)

UTC-8:00

Strefa całoroczna

•  Wyspa Clippertona
•  Pitcairn

Półkula północna. Czas letni UTC-7:00

•  Kanada (zachód)
•  Meksyk (Kalifornia Dolna)
•  Stany Zjednoczone (zachód)

UTC-7:00

Strefa całoroczna

•  Meksyk (Sonora)
•  Stany Zjednoczone (Arizona)

Półkula północna. Czas letni UTC-6:00

•  Kanada (środkowy zachód)
•  Meksyk (zachód)
•  Stany Zjednoczone (środkowy zachód)

UTC-6:00

Strefa całoroczna

•  Belize
•  Chile (Wyspa Wielkanocna)
•  Ekwador (Prowincja Galápagos)
•  Gwatemala
•  Honduras
•  Kanada (Saskatchewan)
•  Kostaryka
•  Nikaragua
•  Salwador

Półkula północna. Czas letni UTC-5:00

•  Kanada (środkowy wschód)
•  Meksyk (środek i wschód)
•  Stany Zjednoczone (środkowy wschód)

UTC-5:00

Strefa całoroczna

•  Ekwador
•  Jamajka
•  Haiti
•  Kajmany
•  Kolumbia
•  Panama
• Peru Peru

Półkula północna. Czas letni UTC-4:00

•  Bahamy
•  Kanada (środkowy wschód)
•  Kuba
•  Stany Zjednoczone (wschód)
•  Turks i Caicos

UTC-4:30

Strefa całoroczna

•  Wenezuela

UTC-4:00

Strefa całoroczna

•  Anguilla
•  Antigua i Barbuda
•  Antyle Holenderskie
•  Aruba
•  Barbados
•  Boliwia
•  Brazylia (zachód)
•  Brytyjskie Wyspy Dziewicze
•  Dominika
•  Dominikana
•  Gwadelupa
•  Grenada
•  Gujana
•  Kanada (wschodni Quebec)
•  Martynika
•  Montserrat
•  Portoryko
•  Saint Kitts i Nevis
•  Saint Lucia
•  Saint Vincent i Grenadyny
•  Trynidad i Tobago
•  Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

Półkula północna. Czas letni UTC-3:00

•  Bermudy
•  Grenlandia (północny zachód)
•  Kanada (wschód)

Półkula południowa. Czas letni UTC-3:00

•  Argentyna (prowincja San Luis)
•  Brazylia (środek)
•  Chile
•  Falklandy
•  Paragwaj

UTC-3:30

Półkula północna. Czas letni UTC-2:30

•  Kanada (Nowa Fundlandia)

UTC-3:00

Strefa całoroczna

•  Argentyna (bez prowincji San Luis)
•  Brazylia (północny wschód)
•  Gujana Francuska
•  Surinam

Półkula północna. Czas letni UTC-2:00

•  Grenlandia
•  Saint-Pierre i Miquelon

Półkula południowa. Czas letni UTC-2:00

•  Brazylia (południowy wschód)
•  Urugwaj

UTC-2:00

Strefa całoroczna

•  Brazylia (wyspy atlantyckie)
•  Georgia Południowa i Sandwich Południowy

UTC-1:00

Strefa całoroczna

•  Republika Zielonego Przylądka

Półkula północna. Czas letni UTC+0:00

•  Grenlandia (wschód)
•  Portugalia (Azory)

UTC+0:00

Strefa całoroczna

•  Burkina Faso
•  Gambia
•  Ghana
•  Gwinea
•  Gwinea Bissau
•  Islandia
•  Liberia
•  Mali
•  Maroko
•  Mauretania
•  Sahara Zachodnia
•  Senegal
•  Sierra Leone
•  Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha
•  Togo
•  Wybrzeże Kości Słoniowej
•  Wyspa Bouveta
•  Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

Półkula północna. Czas letni UTC+1:00

•  Guernsey
•  Hiszpania (Wyspy Kanaryjskie)
•  Irlandia
•  Jersey
•  Portugalia
•  Wielka Brytania
•  Wyspa Man
•  Wyspy Owcze

UTC+1:00

Strefy czasowe w Europie

Strefa całoroczna

•  Algieria
•  Angola
•  Benin
•  Czad
•  Tunezja
•  Demokratyczna Republika Konga (zachód)
•  Gabon
•  Gwinea Równikowa
•  Kamerun
•  Kongo
•  Niger
•  Nigeria
•  Republika Środkowoafrykańska

Półkula północna. Czas letni UTC+2:00

•  Albania
•  Andora
•  Austria
•  Belgia
•  Bośnia i Hercegowina
•  Chorwacja
•  Czarnogóra
•  Czechy
•  Dania
•  Francja
•  Gibraltar
•  Hiszpania
•  Holandia
•  Jan Mayen
•  Kosowo
•  Liechtenstein
•  Luksemburg
•  Macedonia
•  Malta
•  Monako
•  Niemcy
•  Norwegia
•  Polska
•  San Marino
•  Serbia
•  Słowacja
•  Słowenia
•  Svalbard
•  Szwajcaria
•  Szwecja
•  Watykan
•  Węgry
•  Włochy

Półkula południowa. Czas letni UTC+2:00

•  Namibia

UTC+2:00

Strefa całoroczna

•  Botswana
•  Burundi
•  Demokratyczna Republika Konga (wschód)
•  Lesotho
•  Libia
•  Malawi
•  Mozambik
•  Republika Południowej Afryki
•  Rwanda
•  Suazi
•  Zambia
•  Zimbabwe

Półkula północna. Czas letni UTC+3:00

•  Akrotiri
•  Białoruś
•  Bułgaria
•  Cypr
•  Cypr Północny
•  Dhekelia
•  Egipt
•  Estonia
•  Finlandia
•  Grecja
•  Izrael
•  Jordania
•  Liban
•  Litwa
•  Łotwa
•  Mołdawia
•  Palestyna
•  Rosja (Obwód kaliningradzki)
•  Rumunia
•  Syria
•  Turcja
•  Ukraina

UTC+3:00

Strefa całoroczna

•  Arabia Saudyjska
•  Bahrajn
•  Dżibuti
•  Erytrea
•  Etiopia
•  Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Rozproszone)
•  Irak
•  Jemen
•  Katar
•  Kenia
•  Komory
•  Kuwejt
•  Madagaskar
•  Majotta
•  Somalia
•  Sudan
•  Tanzania
•  Uganda

Półkula północna. Czas letni UTC+4:00

•  Rosja (większość europejskiej części kraju)

UTC+3:30

Półkula północna. Czas letni UTC+4:30

•  Iran

UTC+4:00

Strefa całoroczna

•  Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Crozeta)
•  Gruzja
•  Oman
•  Reunion
•  Seszele
•  Zjednoczone Emiraty Arabskie

Półkula północna. Czas letni UTC+5:00

•  Armenia
•  Azerbejdżan

Półkula południowa. Czas letni UTC+5:00

•  Mauritius

UTC+4:30

Strefa całoroczna

•  Afganistan

UTC+5:00

Strefa całoroczna

•  Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Kerguelena oraz Święty Paweł i Amsterdam)
•  Kazachstan (zachód)
•  Malediwy
•  Tadżykistan
•  Turkmenistan
•  Uzbekistan
•  Wyspy Heard i McDonalda

Półkula północna. Czas letni UTC+6:00

•  Pakistan
•  Rosja (zachodnia część azjatycka)

UTC+5:30

Strefa całoroczna

•  Indie
•  Sri Lanka

UTC+5:45

Strefa całoroczna

•  Nepal

UTC+6:00

Strefa całoroczna

•  Bangladesz
•  Bhutan
•  Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego
•  Kazachstan (środek i wschód)
•  Kirgistan

Półkula północna. Czas letni UTC+7:00

•  Rosja (Kraj Ałtajski, obwód nowosybirski, obwód omski, obwód tomski i Republika Ałtaju)

UTC+6:30

Strefa całoroczna

•  Birma
•  Wyspy Kokosowe

UTC+7:00

Strefa całoroczna

•  Indonezja (zachód)
•  Kambodża
•  Laos
•  Mongolia (zachód)
•  Tajlandia
•  Wietnam
•  Wyspa Bożego Narodzenia

Półkula północna. Czas letni UTC+8:00

•  Rosja (środkowo-zachodnia część azjatycka)

UTC+8:00

Strefa całoroczna

•  Brunei
•  Chińska Republika Ludowa
•  Filipiny
•  Indonezja (środek)
•  Malezja
•  Mongolia (środek i wschód)
•  Republika Chińska
•  Singapur

Półkula północna. Czas letni UTC+9:00

•  Rosja (Obwód irkucki i Republika Buriacji)

Półkula południowa. Czas letni UTC+9:00

•  Australia (Australia Zachodnia)

UTC+9:00

Strefa całoroczna

•  Indonezja (wschód)
•  Japonia
•  Korea Południowa
•  Korea Północna
•  Palau
•  Timor Wschodni

Półkula północna. Czas letni UTC+10:00

•  Rosja (środkowa część azjatycka)

UTC+9:30

Strefa całoroczna

•  Australia (Terytorium Północne)

Półkula południowa. Czas letni UTC+10:30

•  Australia (Australia Południowa)

UTC+10:00

Strefa całoroczna

•  Australia (Queensland)
•  Guam
•  Mariany Północne
•  Mikronezja (zachód)
•  Papua-Nowa Gwinea

Półkula północna. Czas letni UTC+11:00

•  Rosja (środkowy wschód)

Półkula południowa. Czas letni UTC+11:00

•  Australia (południowy wschód)

UTC+10:30

Półkula południowa. Czas letni UTC+11:30

•  Australia (Lord Howe)

UTC+11:00

Strefa całoroczna

•  Mikronezja (wschód)
•  Nowa Kaledonia
•  Vanuatu
•  Wyspy Salomona

Półkula północna. Czas letni UTC+12:00

•  Rosja (wschód)

UTC+11:30

Strefa całoroczna

•  Norfolk

UTC+12:00

Strefa całoroczna

•  Fidżi
•  Kiribati (Wyspy Gilberta)
•  Nauru
•  Tuvalu
•  Wake
•  Wallis i Futuna
•  Wyspy Marshalla

Półkula południowa. Czas letni UTC+13:00

•  Nowa Zelandia

UTC+12:45

Półkula południowa. Czas letni UTC+13:45

•  Nowa Zelandia (Wyspy Chatham)

UTC+13:00

Strefa całoroczna

•  Kiribati (Wyspy Feniks)
•  Tonga

UTC+14:00

Strefa całoroczna

•  Kiribati (Line Islands)

Czas letni

Czas letni na półkuli północnej występuje w okresie od kwietnia do końca października, a na południe od równika od listopada do końca marca.

Linia Zmiany Daty

Międzynarodowa linia zmiany daty przebiega wzdłuż granicy stref od UTC+12 do +14 i UTC-12, częściowo pokrywając się z południkiem 180°. Czas obowiązujący na terytoriach położonych na zachód od tej linii jest przesunięty o dobę do przodu względem czasu terytoriów położonych na wschód od niej; np. w Nowej Zelandii (UTC+12) jest zawsze ta sama godzina co na Wyspie Baker (UTC-12), choć data stale różni się o jeden dzień.

Zobacz też

• czas lokalny, czas słoneczny, czas urzędowy
• Podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii

Linki zewnętrzne

p • d •  Czas Jednostki czasu czas Plancka • nanosekunda • mikrosekunda • milisekunda • sekunda • minuta • kwadrans • godzina • doba • dzień • tydzień • miesiąc • kwartał • rok • dekada • wiek • milenium • era • eon Wzorce czasu TAI • CET • UT • UTC • czas gwiazdowy • czas słoneczny Pojęcia powiązane strefa czasowa • czas letni • więcej...