Mazurek Dąbrowskiego ( ?/i) – polska pieśń patriotyczna, od 26 lutego 1927[1] oficjalny hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej.
Spis treści |
Historia
Pierwotnie, jako Pieśń Legionów Polskich we Włoszech, został napisany przez Józefa Wybickiego, autor melodii opartej na motywach ludowego mazurka (właściwie mazura) jest nieznany. Pieśń powstała w dniach 16-19 lipca 1797 we włoskim miasteczku Reggio nell'Emilia w Republice Cisalpińskiej (w dzisiejszych Włoszech). Pierwszy raz została wykonana publicznie 20 lipca 1797 roku[2].
Od samego początku z aplauzem została przyjęta przez Legiony Dąbrowskiego. Z początkiem 1798 znana była również w kraju we wszystkich zaborach. Śpiewana była podczas powstania listopadowego (1830), styczniowego (1863), przez Polaków na Wielkiej Emigracji, w czasie rewolucji 1905, I i II wojny światowej. Tekst Mazurka był tłumaczony przez poetów solidaryzujących się z walczącą Polską i znany był w 17 językach, m.in.: niemieckim, francuskim, angielskim, rosyjskim, węgierskim, chorwackim, macedońskim, serbskim, słowackim, litewskim. Podczas Wiosny Ludów (1848) "Mazurek Dąbrowskiego" śpiewany był na ulicach Wiednia, Berlina i Pragi, gdzie cieszył się szczególną popularnością. Mazurek Dąbrowskiego był wykorzystywany w utworach muzycznych. Jednym z pierwszych użył go Karol Kurpiński, który skomponował w 1821 fortepianową (organową) Fugę na jego temat (wydaną obecnie w redakcji Rościsława Wygranienki). Fuga ta, zinstrumentowana przez autora, zabrzmiała pod jego batutą 1 stycznia 1831 roku w wykonaniu orkiestry Opery Warszawskiej[3]. Ryszard Wagner wykorzystał melodię Mazurka w uwerturze Polonia skomponowanej po upadku powstania listopadowego. Grano ją pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej, gdy zabronione było granie polskiego hymnu. W zmienionej postaci użyto muzykę hymnu w nazistowskim filmie propagandowym "Powrót do ojczyzny" ("Heimkehr").
Wpływ polskiego hymnu na inne pieśni narodowe
Polski hymn narodowy stał się protoplastą dla wielu innych słowiańskich hymnów i pieśni, m.in.: Słowacy śpiewali swoją narodową pieśń Hej, Slováci, ešte naša slovenská reč žije, której tytuł w późniejszym czasie została przez Czechów zmieniony na Hej, Slované, autorstwa Samo Tomášika z 1834. Pieśń ta stała się pieśnią wszystkich Słowian po zjeździe wszechsłowiańskim w 1848 roku w Pradze. Z kolei Łużyczanie mają swoją pieśń napisaną przez Handrija Zejlera na wzór Mazurka Dąbrowskiego o tytule Hišće Serbstwo njezhubjene (Jeszcze Łużyce nie zginęły) z 1845, a Chorwaci pieśń Još Hrvatska ni propala (Jeszcze Chorwacja nie umarła) z 1833 autorstwa Ferdynanda Livadicia.[4] Natomiast tekst ukraińskiego hymnu narodowego zaczynającego się od słów Ще не вмерла Україна (Jeszcze nie umarła Ukraina) z 1863 jest kolejnym przykładem jak polska pieśń wyzwoleńcza, która stała się późniejszym oficjalnym hymnem narodowym, promieniowała na ludy ościenne.[5]
Tekst
| Aktualna treść
(na podstawie załącznika nr 4 do ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych () |
Tekst według pisowni rękopisu Wybickiego
(według: J.S. Kopczewski, O naszym hymnie narodowym, NK, Warszawa 1988) |
|---|---|
|
Jeszcze Polska nie zginęła, |
Jeszcze Polska nie umarła, |
Tekst ogłoszono po raz pierwszy w Mantui w lutym 1799 r. w gazetce: "Dekada Legionowa".
Analiza
Pierwsza zwrotka hymnu nawiązuje do ostatniego rozbioru Polski. Po klęsce insurekcji kościuszkowskiej, w 1795 r. terytorium Rzeczypospolitej zostało całkowicie rozdzielone pomiędzy Rosję, Prusy i Austrię. Zwrotka wyraża zatem patriotyzm i wiarę w odzyskanie niepodległości.
Po III rozbiorze Rzeczypospolitej znaczna ilość polskich żołnierzy wyemigrowała do Francji i Włoch. W styczniu 1797 r. generał Jan Henryk Dąbrowski na mocy umowy z rządem lombardzkim, w porozumieniu z Francuzami, utworzył Legiony Polskie. W refrenie hymnu, powstałego w lipcu 1797 r., autor, który współtworzył Legiony, wyraził nadzieję powrotu do Polski pod dowództwem gen. Dąbrowskiego.
Nadzieja legionistów na powrót do Polski była jednak związana z walkami prowadzonymi pod zwierzchnictwem generała Napoleona Bonaparte, który już wówczas odnosił sukcesy wojskowe w płn. Włoszech, a kilka lat później rządził Francją. W drugiej zwrotce (w trzeciej zwrotce w rękopisie Wybickiego) hymnu autor wyraził przekonanie, iż z pomocą Bonapartego żołnierze podążając z zachodu poprzez rzekę Wartę i południa poprzez Wisłę byliby w stanie przywrócić niepodległą Polskę.
Trzecia zwrotka (druga wg oryginalnego rękopisu) nawiązuje do Stefana Czarnieckiego, dowódcy polskiego w czasie potopu szwedzkiego w XVII wieku.
W oryginalnym rękopisie Wybickiego występuje czwarta zwrotka, której brak we współczesnym hymnie. W zwrotce tej autor doradza, iż jedynym warunkiem obronienia się przed dwoma największymi zaborcami, tj. Prusami (Niemiec) i Rosją (Moskal), będzie .
Czwarta zwrotka (piąta wg rękopisu) stanowiła dla pozostających na emigracji legionistów obraz Polaków pozostających w Ojczyźnie i wysłuchujących tarabanu na znak zbliżających się polskich wojsk.
W szóstej zwrotce (w rękopisie) J. Wybicki nawiązał do Tadeusza Kościuszki, zwycięskiego dowódcy z bitwy pod Racławicami w czasie powstania w 1794 r. Wyraził również ufność w Opatrzność Bożą.
Podsumowując, słowa Pieśni Legionów Polskich we Włoszech nawiązywały do wzniosłych wydarzeń z dziejów polskiego oręża oraz współczesnych zwierzchników wojskowych, w których pokładano nadzieję na powrót do Ojczyzny i odzyskanie niepodległości.
Odsłuchaj
Często popełniane błędy
Wiele osób przeinacza drugi wers i zamiast ...kiedy my żyjemy... śpiewa ...póki my żyjemy.... Niepoprawne jest użycie wyrazu póki w znaczeniu zanim, w tym czasie, kiedy[6], gdyż ogranicza on czas trwania czynności lub stanu wymienionych w zdaniu nadrzędnym do czasu trwania czynności lub stanu, o którym mowa w zdaniu podrzędnym[7].
Innym często popełnianym błędem jest śpiewanie dwóch równych nut (dwóch ósemek) w miejscu w którym pierwsza powinna być trzy razy dłuższa od drugiej (ósemka z kropką i szesnastka). Ósemka z szesnastką to rytm który pokrywa się z sylabami "Je-szcze"; "Nie zgi" (pierwsza sylaba od słowa "zginęła"); "Kie-dy"; "Co nam"; "przemoc"; "szablą"; "Z zie-mi"[8].
Zobacz też
- Bogurodzica
- polskie pieśni hymniczne
- Rota
- Henryk Dąbrowski
- ...jak zwyciężać mamy. Artyści polscy w hołdzie Mazurkowi Dąbrowskiego
- Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie
Przypisy
- ↑ 210 lat temu powstał hymn polski
- ↑ Kronika Polski, (red.) A. Nowak, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2005, s. 399.
- ↑
- ↑ "Stanisław Russocki "Godło,barwy i hymn Rzeczypospolitej. Zarys dziejów" Wiedza Powszechna, Warszawa 1978
- ↑ Feliks Koneczny Polskie Logos a Ethos, Poznań-Warszawa 1921, tII
- ↑ Słownik poprawnej polszczyzny PWN 1998
- ↑ Ibidem
- ↑ Na podstawie zapisu nutowego zamieszczonego na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Linki zewnętrzne
(Pełna wersja)- (Wersja instrumentalna)
- (Wersja instrumentalna-z przewagą skrzypiec)
- - prawdopodobnie najstarsze nagranie hymnu polskiego (wykonuje Stanisław Bolewski)
|
|||||||||||